SEKT�REL

SI�IRDA BOYNUZ K�RELTME

Boynuz darbeleri, karkas, deri ve memelerde yara ve berelere sebep olmakta ve bu yolla s���r yeti�tiricili�inde b�y�k parasal kay�plara neden olmaktad�r. Boynuzlu bir hayvana herhangi bir muamele yapmak olduk�a tehlikeli olup, ayr�ca ah�rda ve �zellikle yemliklerde daha �ok yere ihtiya� duyulmaktad�r. Bu nedenlerden dolay� boynuz entansif s���r yeti�tiricili�inde istenen bir �zellik olmay�p uygun bir metotla, k�reltilmesi istenir.

Bu nedenle, �ok eski zamanlardan beri boynuzlar�n geli�mesini �nlemek ve mevcut boynuzlar� k�reltmek amac�yla �e�itli metotlar geli�tirilmeye �al���lm��t�r. S���rda boynuz k�reltme ba�l�ca iki �ekilde yap�labilir. Bunlardan birincisi genetik olarak boynuzsuz s���rlar�n yeti�tirilmesi ikincisi ise d��ar�dan m�dahale ile boynuzlar�n k�reltilmesi yoludur.

Erkek ve di�i buza��lar, do�duklar� zaman boynuzlar� hen�z ��kmam��t�r. Boynuz, zaman i�inde geli�ip sertle�mekte, t�rnak benzeri bir yap� olan boynuzu olu�turmaktad�r.

Keratin yap� olu�madan, bir ba�ka anlat�ma, boynuz tam geli�meden, k�reltmek en kolay ve en uygun yoldur. �ekil 1'de yeni do�mu� bir buza��da boynuz ��k�nt�s�n�n yeri

g�r�lmektedir. Boynuz k�reltme en kolay ve en uygun bu d�nemde yap�labilir.

�ekil 1. Buza��da Boynuz ��k�nt�s�

Buza��larda boynuz k�reltme uygulamas�n�n, do�umdan sonraki 2 ay i�erisinde ve s�tten kesimden yakla��k olarak 3 hafta kadar �nce yap�lm�� olmas� �nerilmektedir. Boynuz k�reltme i�lemi, buza�� i�in ac� verici ve zor bir uygulama olup bu stresi en aza indirmek gerekir.

Boynuz k�reltme i�lemi s���r �zerinde stres yaratan bir i�lem olup, ergin s���rda gen�lere g�re daha fazla stres olu�turmakta ve �zellikle ya�l� s���rlarda boynuz k�reltmenin etkisi daha uzun s�re devam etmektedir. Boynuz b�y�d�k�e kesilip ��kar�lacak olan boynuzun yerinde a��lan yaran�n iyile�me s�resi de uzamakta ve hayvan daha fazla etkilenmektedir. Ayr�ca boynuz k�reltmek amac�yla kullan�lan metot da hayvan�n etkilenme d�zeyini belirlemede �nemli bir di�er fakt�r� olu�turmaktad�r. Boynuz k�reltme metotlar� i�erisinde, �e�itli aletler kullanarak (boynuz testeresi, boynuz kesme kerpeteni veya boynuz kesme makas�) kesmek yada oyacak ile boynuzun oyularak yontulmas� hayvan�n daha �ok etkilenmesine sebep olmaktad�r. Ancak, ileri ya�ta olup boynuzlar� k�reltilmemi� s���rlarda, bu metotlar�n kullan�lma zorunlulu�u da s�z konusudur.

T�m bu nedenlerden dolay�, s���rda boynuz k�reltme i�leminin m�mk�n oldu�unca erken ya�ta yap�lmas�n�n, hem yeti�tiriciye kolayl�k sa�lamas� hem de hayvan�n daha az etkilenmesi bak�m�ndan b�y�k yarar vard�r.

S���rda boynuz k�reltme metotlar� i�erisinde en yayg�n olarak kullan�lan� elektrikli veya ate�te k�zd�r�lan �zel da�lama aleti (�ekil 2) ile da�lamad�r. Ancak Boynuz k�reltme metotlar� i�inde en az ac� verici olan� ve en kolay� ise kimyasal maddelerle boynuz ��k���n�n engellenmesidir. Boynuz k�reltmede kullan�lan metotlar, aletler ve metodun k�sa a��klamas� ile hangi ya� gruplar�nda kullan�labilece�i �ekil 2'de �ematik olarak �zetlenmi�tir.

Boynuz geli�imi artt�k�a kanama riski artar bu nedenle ya�l� s���rlarda i�lem yap�l�rken kanama riskine kar�� haz�rl�kl� olmak gerekir. Bunun i�in, kanamay� azaltmak

i�in kesilen boynuzun yerinde a��lan yarada ki kan damarlar�n� ba�lamak, tampon uygulamak ve yaray� da�lamak sonu� verebilir

Da�lama aleti (8-60 g�nl�k ya�lar aras�): Birinci alet boynuzu i�ine alacak ve y�ks��e benzer �ekilde boynuz k�reltme aleti, ikincisi ise elektrikle �s�t�lan boynuz k�reltme aletini g�stermektedir.

Boynuz t�p� (2 ay-3 ayl�k ya�lar aras�): ��i bo� ancak u�lar� �ok keskin olan bu alet ile boynuzlar kesilir

Boynuz ka���� 3-5 ayl�k ya�l� danalarda boynuzlar boynuz ka���� ile k�reltilebilir.

Boynuz makas� 5-12 ayl�k ya�� s���rlarda boynuzlar, boynuz makas� ile k�reltilebilir Ancak bunlar�n daha k���k tipleri de bulunmakta olup, kimyasal maddeler veya da�lama yolu ile k�reltme ya�� ge�mi� buza��larda da kullan�labilmektedir.

Boynuz Kesme Kerpeteni: �ki ya��ndan daha b�y�k olan s���rlarda pense ile boynuz k�salt�labilir. H�zl� ve etkili olup az ac� verir.

Testereler: �ki ya��ndan daha b�y�k s���rlarda boynuz testere ile k�salt�labilir. Bu ama�la normal testereler kullan�labilece�i gibi elektrikli testerelerde kullan�labilir.

Elastrat�r: Boynuz k�reltme amac� ile elastrat�rler de kullan�lmaktad�r. K���k ve �ok sert bir lastik halkan�n �zel pensesi ile boynuza ge�irilerek yap�l�r. Zamanla lastik halkan�n tak�ld��� yerden, boynuzun incelmesi ve sonunda d��mesi beklenir

�ekil 2. S���rda Boynuz K�reltme Aletleri

Kimyasal Maddelerle Boynuz K�reltme: Bu yolla 7-10 g�nl�k ya�a kadar olan buza��lar�n boynuzlar�n�n k�reltilmesi m�mk�n�d�r.

Kullan�lan Kimyasal Maddeler: Uygulamada, bu metotla boynuz k�reltmek i�in Sodyum Hidroksit (NaOH) ve Potasyum Hidroksit (KOH) gibi yak�c� kimyasal maddeler kullan�lmaktad�r. Ancak bu maddelerin bu ama�la kullan�labilmesi, muamele g�rerek �zel krem veya kostik �ubuklar haline d�n��t�r�lm�� olmas�n� gerektirir. Bu nedenle, hayvanc�l�kla ilgili malzemeleri imal edip satan firmalar vas�tas�yla temin edilmesi m�mk�nd�r.

Uygulama: Kimyasal maddeler boynuz ��k�nt�s�n�n hemen etraf�n�

�evreleyen boynuzun b�y�mesini sa�layan h�creleri etkileyecek �ekilde i�lem yap�lmal�d�r. �ncelikle buza��da boynuzun ��kaca�� yerlerde hissedilen boynuz ��k�nt�lar� etraf�nda yer alan t�yler bir makas yard�m�yla k�rk�l�r (�ekil 3).

�ekil 3. Boynuz ��k�nt�s� Etraf�ndaki K�llar�n Kesilmesi

Kimyasal maddenin s�r�lmesi s�ras�nda yak�c� kimyasal�n deriye temas etmemesi ve deriye zarar vermemesi i�in �ok dikkatli olunmas� gerekir. E�er bu yak�c� kostik madde g�ze temas edecek olursa g�z� k�r edebilir. Bunu �nlemenin en iyi yolu, vazelin veya gress ya�� ile halka �eklinde yolu boynuz ��k�nt�s�n�n etraf�n�n iyice ya�lanmas�d�r.

Ya�dan olu�turulan bu halka kostik maddenin d��ar� ta��p zarar vermesini �nler.

Kimayasal madde i�eren �ubuk, boynuz ��k�nt�s� �zerine dairevi hareketlerle ovularak s�r�l�r (�ekil 4). Kimyasal madde i�eren �ubu�un, boynuz ��k�nt�s� �zerine s�r�lmesi i�lemi, bast�rarak s�r�len yerin hafif tahri� olmas�n� sa�layacak �ekilde yap�lmas� daha etkili sonu� verir

Sekil 4. Boynuz ��k�nt�s� Etraf�na Kimyasal Madde S�r�lmesi

Da�lama (8-60 g�nl�k ya�lar aras�): Ate�te k�zd�r�lm�� demir veya elektrikle �s�t�lm�� boynuz k�reltme aletleri ile (�ekil 5) boynuzlar�n �s� etkisi ile da�lanmas� esas�na dayan�r. Yeterince k�zd�r�lm�� alet buza��n�n boynuz ��k�nt�s� �zerine, aletin �zelli�ine ve boynuzun geli�me durumuna g�re 20-50 saniye aras�nda bir s�re bast�rarak uygulan�r

�ekil 5. Elektrikli Alet ile Boynuz K�reltme

A��r� bask� ve gerekenden daha uzun s�re boynuz ��k�nt�s� �zerine bast�r�lmas� buza��n�n kafatas�na zararl� etkide bulunabilir.

Sonu� olarak, boynuz k�reltme entansif s���r� yeti�tiricili�inde ihmal edilmemesi gereken bir uygulamad�r. En �ok tavsiye edilen, kolay ve ucuz olan yol da�lama yolu ile boynuzlar�n k�reltilmesidir. �leri ya�l� s���rlarda, boynuz k�reltme uygulamalar�, zor, hayvan i�in ac� verici ve stresli bir i� olup boynuzlar�n, m�mk�n oldu�unca erken d�nemde k�reltilmesi tercih edilmelidir

BU HABERLE �LG�L� D��ER GEL��MELER

Haber listemize �ye olup tar�m sekt�r�ndeki haberlere, geli�tirici herkese a��k tart��ma platfomlar�na kat�labilirsiniz.
.

	Mail adresinizi sol a�a��ya yaz�n ve "Listeye Gir" butonuna t�klay�n.
	Kar��n�za gelecek sayfadaki formu eksiksiz doldurun.

SEKT�REL

>> Arama �al��mas� Toplant� Sonu�lar�

>> Pamuk Uluslararas� �sti�are
>> Komitesi Pamukta �nemli Kararlar
>> Ald�

>> B�t�n D�nya Kullan�yor "Don
>> Pervaneleri"

>> Hazera Toros'tan Tarla G�nleri

>> Meme Dezenfektanlar� ve Mastitis

>> S���rda boynuz k�reltme

ANA SAYFAYA D�N

�ekil-1

�ekil-2

�ekil-3

�ekil-4

�ekil-5