|
G�NDEM
2001 y�l�nda
bir�ok �r�nde �nemli �l��de �retim d�����
bekleniyor.
2001, �retimde
d���� y�l�
D�nya
emtia ticareti canl� bir y�l� geride b�rakt�.
Ancak yeni y�lda ayn� canl�l���n ya�anmayaca��
endi�esinin, piyasalarda belirsizli�e yol a�t���
belirtiliyor. 2001 y�l�nda bir�ok �r�nde �nemli
�l��de �retim d����� bekleniyor. Kahve ve
kakaoda ise �zel bir durum ya�an�yor. ��nk�
bu iki �r�nde hem �retici, hem de t�ketici �lkelerin
elinde stoklar birikmi� durumda.
2000'de
ham petrol fiyatlar�ndaki art��lar ve iklim ko�ullar�ndaki
anormallikler, d�nya ekonomisi performans�n�
olumsuz y�nde etkiledi. Bu durum y�l boyunca
emtia fiyatlar�nda ani ini� ve ��k��lar�n
ya�anmas�na neden olurken, geli�melerin
piyasalarda belirsizli�i art�rd���
kaydedildi. 2001 y�l� i�inde bir�ok �r�nde
kaydade�er derecede arz a���� meydana gelece�i
tahmin ediliyor.
Birle�mi�
Milletler'e ba�l� G�da ve Tar�m �rg�t�'n�n
(FAO) hesaplamalar�na
g�re, d�nya toplam tah�l �retiminin 2000-2001
d�neminde ge�en y�la oranla y�zde 1,7 oran�nda
bir azalmayla 1 milyar 848 milyon ton olarak ger�ekle�mesi
bekleniyor. Bu�day �retimi de tahminen, ge�en y�la
oranla y�zde 1,4 azalarak 582.2 milyon tona
gerileyecek. Piyasada talebin arz� a�aca�� ve
bunun da fiyatlar� art�raca�� belirtildi
D�nya emtia
ticareti canl� bir y�l� geride b�rakt�. Ancak
yeni y�lda ayn� canl�l���n ya�anmayaca��
endi�esinin, piyasalarda belirsizli�e yol a�t���
belirtiliyor. 2001 y�l�nda bir�ok �r�nde �nemli
�l��de �retim d����� bekleniyor. Kahve ve
kakaoda ise �zel bir durum ya�an�yor. ��nk�
bu iki �r�nde hem �retici, hem de t�ketici �lkelerin
elinde stoklar birikmi� durumda.
2001 y�l�nda ABD ekonomisinin yava�layaca��
ve buna ba�l� olarak Avrupa ekonomisinin de
olumsuz etkilenece�i yolundaki �ng�r�ler d�nya
emtia ticaretindeki belirsizli�i artt�r�yor.
2000'de ham petrol fiyatlar�ndaki art��lar ve
iklim ko�ullar�ndaki anormallikler, d�nya
ekonomisi performans�n� olumsuz y�nde etkiledi.
Bu durum y�l boyunca emtia fiyatlar�nda ani ini�
ve ��k��lar�n ya�anmas�na neden olurken,
geli�melerin piyasalarda belirsizli�i art�rd���
kaydedildi. 2001 y�l� i�inde bir�ok �r�nde
kaydade�er derecede arz a���� meydana gelece�i
tahmin ediliyor.
�zellikle T�rkiye'de 2001'de b�y�menin
negatife d�nece�i, i�sizli�in ve iflaslar�n
artaca�� �ng�r�l�rken, maliyetlerini piyasa
fiyat�n�n alt�na �ekerek rekabet g�c�n� art�ramayan
firmalar�n elenece�i tahmin ediliyor. Reel sekt�r�
2001 y�l�nda ciddi zorluklar�n bekledi�i
kaydediliyor. 2001'in her kesim i�in zor ge�mesi
beklenirken, �zellikle sermaye yap�lar� zay�f
olmalar� nedeniyle KOB�'lerin ciddi s�k�nt�larla
kar��la�abileceklerine dikkat �ekiliyor. D�nyada
emtia hareketlerinin 2000 y�l� seyri ve 2001
beklentileri ��yle:
Bu�day
ve tah�l fiyatlar�nda ibre yukar� do�ru
Birle�mi� Milletler'e ba�l� G�da ve Tar�m �rg�t�'n�n
(FAO)
hesaplamalar�na g�re, d�nya toplam tah�l �retiminin
2000-2001 d�neminde ge�en y�la oranla y�zde
1,7 oran�nda bir azalmayla 1 milyar 848 milyon
ton olarak ger�ekle�mesi bekleniyor. Bu�day �retimi
de tahminen, ge�en y�la oranla y�zde 1,4
azalarak 582.2 milyon tona gerileyecek. Piyasada
talebin arz� a�aca�� ve bunun da fiyatlar�
art�raca�� belirtildi.
�ngiliz The Economist Intelligence Unit (EIU)
uzmanlar�n�n haz�rlad��� raporda, bu�dayda
arz-talep dengesizli�ine ve stoklar�n halen h�zla
azalmakta olu�una dikkat �ekilerek, stoklar�n
bu tempoyla d�nya g�da g�venli�i a��s�ndan
kritik e�ik olarak say�lan 32 milyon tonun alt�na
inece�i ifade edildi. Bu nedenlerle bu�day
fiyatlar�n�n 2001 y�l�n�n ilk yar�s�nda
artaca�� kaydedildi. Sekt�rde k�t�mser �retim
tahminleri yap�p fiyatlar�n y�kselece�ini �ng�rmenin,
yayg�n bir uygulama oldu�u da belirtiliyor.
FAO verilerine g�re, arpa, m�s�r, yulaf, �avdar
gibi �r�nlerde de toplamda y�zde 1,5'lik bir
gerilemeyle 870 milyon ton �r�n al�nd�. �retimde
gerileme en �ok y�zde 2,3'le pirin�te kendini g�sterdi
ve bu y�l pirin� �retimi 396 milyon ton oldu. D�nya
tah�l �r�nleri ticaretinin ise 2000-2001 d�neminde
238 milyon tonu bulaca�� tahmin edildi. �zellikle
bu�day d��� tah�l �r�nlerinde ve pirin�te
talebin artt��� g�zlemlendi. �retimin olumsuz
etkilenmesi sonucunda 2001 fiyatlar�n artaca��
�ng�r�s�nde bulunuldu.
�eker
�retimi azalacak
Ola�an d��� k�t� hava ko�ullar�n�n
olumsuz etkiledi�i bir tar�m �r�n� de �eker.
A��r� so�uklar, hatta don �zellikle
Brezilya'da 2001 y�l� i�inde elde edilecek �r�n�
olumsuz etkiledi. Bu y�zden 2000 y�l�nda d�nyada
�eker fiyatlar� hayli hareketli bir �izgide
seyretti. Eyl�l 1999-Eyl�l 2000 d�neminde
talebin �zerinde ger�ekle�en arz�n, 2001 y�l�nda
hayli azalaca�� tahmin ediliyor. EIU'in haz�rlad���
bir rapora g�re, d�nya �eker t�ketimi 2001 d�neminde
y�zde 2,3 art��la 133 milyon ton olacak. �retimin
ise ayn� d�nemde gerileyerek, ancak 128,7 milyon
ton d�zeyinde kalaca�� ve bunun da �n�m�zdeki
y�l �eker fiyatlar�n artmas�na neden olaca��
�n� s�r�ld�.
Kahve
fiyatlar� d���yor
Kahve �retiminde k�t� iklim ko�ullar�na ra�men
inan�lmaz bir bolluk ya�an�yor. Arz, talebin �ok
�zerinde ve o y�zden kahve fiyatlar� son 30 y�l�n
en d���k d�zeyinde seyrediyor. Talebin hayli
�zerindeki �retimden ayr� olarak da� gibi
stoklar da fiyatlar� d���r�c� bir rol
oynuyor. 2001 y�l�nda �retici �lkeler
ihracatlar�n� g�n�ll� olarak k�sarak
fiyatlar�n yukar� do�ru k�p�rdamas�na �al��salar
bile (ki bu konuda hen�z bir t�rl� uzla�amad�lar)
fiyatlar�n yine de d���k d�zeylerde kalmas�
g��l� olas�l�k olarak g�r�l�yor.
Kakao
t�ketimi �ok az
Kakaoda durum, kahveden de farkl� de�il. Bu �r�nde
stoklar �i�kin ve kakao �retimi talebin �zerinde
seyrediyor. 1999 y�l�nda 2 milyon 767 bin tonun
�st�nde ger�ekle�en kakao �retiminin 2000 y�l�nda
3 milyon tonu a�t��� tahmin ediliyor. Bu y�zden
arz ve talep aras�nda arz lehine �ok b�y�k bir
dengesizlik olu�tu ve fiyatlar ba�a�a��
gitti. Buna kar��l�k 2001 y�l� kakao �retiminin
bu y�lkinden d���k ��kmas� bekleniyor. �retici
�lkelerin de g�n�ll� olarak pazara mal vermeyi
k�sacaklar� �ng�r�l�yor. Bu iki etkenden �t�r�
2001 y�l�nda kakao fiyatlar�nda belli bir art��
beklenmekle birlikte tonu 600 dolar�n hayli alt�nda
bir grafik �izece�i g�r��� piyasalara
egemen.
Pamukta
rekolte s�k�nt�s�
Pamuk �retiminde d�nyan�n �nde gelen �reticileri
aras�nda yer alan ABD ve �in'de bu y�l
rekoltenin d��mesi 2001 y�l� pamuk fiyatlar�nda
art�� olaca�� tahminlerine yol a��yor.
Talebin arzdan daha h�zl� artt��� da bir ger�ek.
1999-2000 y�l�nda d�nya pamuk �retimi 19
milyon 139 bin ton olarak ger�ekle�ti. 2000-2001
d�neminde 18 milyon 996 bin tona d��ece�i
tahmin ediliyor. ABD Tar�m Bakanl���'n�n en
son verilerine g�re d�nya pamuk stoklar� san�lan�n
�zerinde ��kt�. Bu y�zden y�l�n son g�nlerinde
pamuk fiyatlar� bir miktar indi. 2001 y�l�nda
ola�and��� geli�meler olmad��� taktirde
fiyatlar�n daha ziyade yatay bir seyir izlemesi
bekleniyor.
T�rkiye'de
2001 korkusu
Enflasyonu d���rme hedefine y�nelik olarak kat�
bir mali program izleyen T�rkiye'de 2000 y�l�n�n
son iki ay�na dek sanayi �retimi belirgin bir �ekilde
artt�. �malat sanayiinde kapasite kullan�m
oranlar� her ge�en ay d�zenli olarak y�kseldi.
Tar�m ise genelde hava ko�ullar�n�n kurban�
oldu. Kas�m ay�ndan itibaren bankac�l�k sekt�r�nde
ba� g�steren ciddi mali kriz h�zla reel sekt�r�
de etkilemeye ba�lay�nca �zellikle sanayicileri
ve t�keticileri 2001'in, 2000 y�l�n� arataca��
korkusu sard�.
Bu�dayda
rekolte ve kalite d��t�
Havalar�n anormal gitmesi, �zellikle de a��r�
s�caklar ve kurakl�k bir�ok tar�m �r�n�nde
�retim d����lerinin yan�s�ra kalitede de
gerilemeye yola�t�. En olumsuz etkilenen �r�nlerin
ba��nda bu�day geliyor. �zellikle ekmeklik bu�day
kalitesi hayli bozuldu ve ithal art���n� g�ndeme
getirdi. Piyasa �evreleri bu durumda 2001 y�l�nda
ekmeklerin kalitesinin bozulmas� veya ciddi fiyat
art��� se�eneklerinin kendini dayatt���n�
belirtiyorlar.
Sebze ve meyve �retimini de olumsuz etkileyen
kurakl�k ay�i�e�i, pamuk gibi sanayide kullan�lan
�r�nlerde de �retimi d���rd�. Buna kar��l�k
baz� �r�nlerde hava ko�ullar� �ok uygun
gitti ve rekoltede rekorlar k�r�ld�.
Zeytin
ve zeytinya�� y�z g�ld�rd�
Buna kar��l�k baz� tar�msal �r�nlerde de �retim
patlamas� ya�and�. Bunlar�n ba��nda zeytin
ve ona ba�l� olarak zeytinya�� geliyor. T�rkiye
genelinde ge�en y�l sadece 54 bin ton olan
zeytinya�� �retimi 2000 y�l�nda 201 bin tonu
ge�ti. Zeytin rekoltesinin bol olmas�n�n yan�s�ra
ola�an�st� kaliteli olmas� da zeytinya��n�n
tamam�na yak�n�n �ok d���k asitli olmas�
sonucunu do�urdu.
F�nd�k
�reticisi memnun
K�t� hava ko�ullar�ndan �t�r� f�nd�k
rekoltesi d��mesine ra�men fiyatlardan �t�r�
y�z� g�lenlerden biri de f�nd�k �reticileri
oldu. Fiskobirlik'in pe�in �deme yapt��� f�nd�kta
400 bin ton rekolte al�nd�. Daha �nemlisi f�nd���n
ihra� fiyat� 300 dolar�n �st�ne ��kt�.
Antepf�st����nda
ihracat d��t�
Antepf�st���nda �ift�inin y�z� rekolteden
yana g�ld� ama ihracat ge�en y�la k�yasla y�zde
70'in �zerinde geriledi. �� piyasada da
fiyatlar y�zde 150'nin �zerinde artt�.
Kay�s�
�retiminde rekor
Kay�s� �retiminde son 40 y�l�n rekoru k�r�ld�.
K�� mevsiminde havalar�n s�cak seyretmesi �retimi
artt�rd�. 1999 y�l�nda 40 bin ton olan kay�s�
�retimi 2000'de 110 bin tona y�kseldi.
Pamukta
rekolte s�k�nt�s�
Ege ve �ukurova b�lgesinde pamuk �retimi 1999'a
k�yasla d��t�, buna kar��l�k GAP b�lgesinde
bir miktar art�� var, ancak sonu�ta ge�en y�l
T�rkiye'nin b�t�n�nde 791 bin 298 ton olan
olan �retimin, bu y�l hen�z kesin rakamlar
belirlenmedi ama 740 bin dolaylar�nda olaca��
tahmin ediliyor.
BU HABERLE �LG�L� D��ER
GEL��MELER
Haber
listemize �ye olup tar�m sekt�r�ndeki haberlere,
geli�tirici herkese a��k tart��ma platfomlar�na
kat�labilirsiniz.
.
|
Mail
adresinizi sol a�a��ya yaz�n ve "Listeye
Gir" butonuna t�klay�n. |
|
Kar��n�za
gelecek sayfadaki formu eksiksiz doldurun. |
|
G�NDEM
>> Tar�m�n
Kalbi �stanbul'da Att�
>> 2001, �retimde
d���� y�l�
>> Tekelle�me
Olmayacak
>> T�rkiye,
tar�mda b�y�k
>> potansiyel

ANA
SAYFAYA D�N

|