YORUM

Ali Ekber YILDIRIM
e-mail:[email protected]

Ekonomik kriz, operasyonlar, borsa, d�viz derken kimsenin g�ndeminde olmayan ve fakat toplumun her kesimini ilgilendiren tar�mla ilgili ciddi sorunlar var. Bu sorunlar bir t�rl� g�ndeme gelmiyor. �ncelikle tar�mda �ok ciddi bir de�i�im ya�an�yor. Nedir bu de�i�im? **Y�llard�r uygulanan destekleme politikalar� silba�tan de�i�tiriliyor. �r�n baz�nda destekleme yerine D�nya Bankas� ve IMF'nin iste�i do�rultusunda "Do�rudan Gelir Deste�i" sistemi uygulamaya konuldu. Avrupa Birli�i bu sistemi denedi ancak ba�ar�s�zl���n� g�r�p vazge�ti. ** Tar�m sat�� kooperatifleri (birlikler) arac�l���yla tar�ma yap�lan destekler kald�r�l�yor. Birliklerin �r�n al�mlar� i�in 1999 y�l�nda 279 trilyon liral�k Destekleme Fiyat �stikrar Fonu (DF�F) Kredisi verilirken, 2000 y�l� i�in 250 trilyon lira kaynak ayr�ld�. 2001 y�l� b�t�esine bu konuda herhangi bir para konulmad�. Birlikler ald�klar� 250 trilyon liray� geri �derlerse bu para bir fonda toplanacak ve yeniden kulland�r�lacak.

** Tar�m kesimine zirai kredi veren T�rkiye Ziraat Bankas� elden ��kar�l�yor. Ziraat Bankas�'n�n 3 y�ll�k ge�i� s�recinden sonra �zelle�tirilmesini �ng�ren yasa Cumhurba�kan� taraf�ndan imzaland�.

** Tar�m Bakanl���, Ziraat Bankas� ve Hazine'nin verilerine g�re tar�m sekt�r�ne yap�lan desteklemelerde ciddi bir azalma var. Dolar baz�nda 1995 y�l�nda 5 milyar dolar olan tar�ma yap�lan destekler, 1996 y�l�nda 2 milyar 655 milyon dolara gerilerken, 1997 y�l�nda 3 milyar 416 milyon dolar, 1998 y�l�nda 3 milyar 365 milyon dolar ve 1999 y�l�nda 2 milyar 944 milyon dolar olarak ger�ekle�ti. 2000 y�l�nda yap�lan destekleme tutar�n�n 2.5 milyar dolar seviyesinde kalaca�� tahmin ediliyor. 2001 y�l�nda ise bunun da alt�na d��ecek.

** Tar�m �r�nleri ihracat� 1980 y�l�nda 1 milyar 672 milyon dolar ve genel ihracat i�indeki pay� y�zde 57.46 iken, ayn� y�l tar�m �r�nleri ithalat� 51 milyon dolar ve toplam ithalat i�indeki pay� binde 64't�. Bu y�l�n ilk 6 ayl�k rakamlar�na g�re tar�m �r�nleri ihracat�m�z 789 milyon dolar ve genel ihracattaki pay� y�zde 7 olarak ger�ekle�irken ayn� d�nemde ithalat 1 milyar 62 milyon dolara ula�arak genel ithalat i�indeki pay� y�zde 5.21'e y�kseldi.

Sadece bu be� temel kriterin do�urdu�u sonu�lara bakarsak tar�mda yeni d�nemi g�rmek m�mk�n olacakt�r.
Maliyetler h�zla artarken, desteklemenin azalt�lmas� �retim yapmay� engelliyor ve bir�ok tar�m �r�n�nde �retim d����� var. Hem daha pahal�ya �retiyoruz hem de �retim azal�yor. Bunun sonucunda piyasaya yurtd���ndan dampingli, kalitesi d���k, sa�l�ks�z ka�ak g�da maddeleri giriyor.

-Sofram�zdaki �eker ka�ak,
-Et ka�ak,
-�ay ka�ak,
-��ti�iniz sigara ka�ak,
-�z�m ka�ak, hemen her tar�m �r�n� ka�ak olarak �lkeye giriyor.

Ka�ak girmese ne olacak? �thalat rakamlar� g�steriyor ki, T�rkiye tar�mda "kendi kendine yeterli olma" �zelli�ini �oktan kaybetti ve net ithalat�� oldu. Herhangi bir markete giderseniz, yerli �r�nlerimiz ithal �r�nlerin yan�na adeta s�k��t�r�lm�� bir �ekilde sat�l�yor.

T�rkiye, muz ithalat�yla ba�lad�, bug�n Kanada'dan mercimek, G�ney Amerika'dan elma, Amerika'dan, Yunanistan'dan pamuk ithal ediyor. Daha neler neler. �thal etmedi�imiz tar�m �r�n� yok.
B�t�n bunlar ya�an�rken, Avrupa Birli�i Ortak Tar�m Politikas�'na uyum, verimlilik, teknoloji g�ndeme dahi gelmiyor.

Bu tablo ger�ekten �rk�t�c�. Ama, bu sadece �ift�i i�in �rk�t�c� de�il. T�ketici olarak hepimizi tek tek ilgilendiren bir tablo. Bu tabloyu de�i�tiremezsek, hastal�kl� etleri yemeye devam ederiz. Ka�ak �ekeri, ka�ak �ay� t�ketmeye devam ederiz.

Ekonomik krizi, borsay�, d�vizi elbette konu�al�m ama sa�l���m�z�, gelece�imizi dolay�s�yla tar�m� da unutmayal�m. Yoksa bu kadar ka�ak �r�nden sonra ya�am�n da tad� ka�acak.

Tar�ma yap�lan destekler
Y�l Destek (milyon dolar)
�MDNM�1995 5.058
1996 2.655
1997 3.416
1998 3.365
1999 2.944
Kaynak: Ziraat Bankas�, Hazine, Tar�m ve K�y ��leri Bakanl���

BU HABERLE �LG�L� D��ER GEL��MELER

Haber listemize �ye olup tar�m sekt�r�ndeki haberlere, geli�tirici herkese a��k tart��ma platfomlar�na kat�labilirsiniz.
.

	Mail adresinizi sol a�a��ya yaz�n ve "Listeye Gir" butonuna t�klay�n.
	Kar��n�za gelecek sayfadaki formu eksiksiz doldurun.

YORUM

>> Reform, 'No'form / Kemal Erdo�an

>> Piyasada �ok ciddi sorumsuzluk,
>> denetimsizlik ve de k�r�
>> doyumsuzluk var

>> Tar�mda yeni d�nem

ANA SAYFAYA D�N