|
DO�A-TAR�H-GEZ�
�STANBUL
K�pr�s�nden Kulesine Galata Turu
�nan�lmaz
do�al g�zellikleri ve zengin tarihi miras�
kadar, i� d�nyas� i�in �lkemizin en �nemli
cazibe merkezi olmas� konumuyla da, ad�n� her
duyan�n i� ge�irdi�i bir belde olagelmi�tir
�stanbul kenti. Bug�n, kilometrelerce i�erilere
kadar yay�lm�� semtleri ve varo�lar�yla, dert
y���n� bir yerle�im yeri haline gelse de, as�l
kimli�ini hala tarihi yar�madaya ve kar�� k�y�daki
Karak�y - Taksim hatt�na bor�lu olsa gerek. Beyo�lu
d���nda, geceleri adeta inzivaya �ekilen
tenhal�ktaki bu b�lgelerin, g�n boyunca koca
kentin b�t�n y�k�n� �eken i� merkezlerini
bar�nd�rmas�, sadece �stanbullunun de�il,
Anadolu�dan kalk�p bir umudun pe�ine tak�larak
yola d��enlerin de hayallerini s�sleyen bir f�rsatlar
d�nyas�d�r ayn� zamanda.
�stanbul�da
ya�amak ve daha �nemlisi de, filmlerden
etkilenerek kuca��na ko�tu�u �stanbul�u ya�amak
i�in ��rp�nan bu kadar �ok insan�n de�irmeninde ���t�ld���
ya da her t�rl� �ikayete ra�men vazge�ilmezli�inin
ete�ine yap���lan b�ylesine a��k olunan ka�
kent bilirsiniz ki ?
Siz hi�,
daha yolun ba�� olan Sirkeci gar�nda t�kettiniz
mi umutlar�n�z� ? Sarayburnu� nda, bo�az�n
dalgal� sular�nda bat�rd���n�z dert y�kl�
gemilerin ah�n� tuttunuz mu hi� ? Haydarpa�a
liman�nda v�z�r v�z�r �al��an devasa vin�lerden
medet umdu�unuz ya da ay �����nda sularla
oyna�an K�z kulesinden d��lerinize
de fener olmas�n� bekledi�iniz oldu mu hi� ?
Her g�n
y�zlerce �rne�ini g�rebilirsiniz o k�y�larda.
Ba��n� iki elinin aras�na alm��, d��t���
dipsiz kuyuda �stanbul�u ve nimetlerini
arayanlar�; Hezarfen Ahmet �elebi�nin Galata
kulesinden kanatlan�p u�mas� gibi, ba�ar� ve
paraya do�ru kanatlansa da, d��t��� yerin bo�az�n
so�uk sular� olmas�na binlerce kez ��krederek
bakan bahts�zlar� ...
�stanbul�un
bir y�z� g�zellikleriyle mest ederken insanlar�,
�teki y�z�yle kapris yapan a��klar gibi b�kt�r�c�d�r
sevenlerini. Binlerce y�ld�r gelip ge�en uygarl�klar�n
sergiledi�i tutkuyu, elimi sallasam ellisi deyi�iyle
��mar�kl��a �evirmesinden de belli ki, bu
kentin kimseye metelik verdi�i yok.
Neyse,
vefas�zl���n� b�rak�p g�zelliklerinden tat
almaya devam edelim. Bu koca �ehrin ilgin� k��elerini
bir yaz�ya s��d�rmak m�mk�n olmad���ndan,
bu defa da sadece Galata k�pr�s� ve iki
ucundaki tarihi yap�la�malardan bahsetmekle
yetinelim.
Emin�n��nde, Galata k�pr�s�ne bek�ilik eder gibi �evreyi
g�zleyen bir yap�yla kar��la��rs�n�z,
Sirkeci Gar��n�n kar��s�ndaki meydanda.
Yeni cami, H�nkar kasr� ve arka taraftaki M�s�r
�ar��s�ndan olu�an Yeni Valide K�lliye�
sidir bu dev yap�. 1597� de Safiye Sultan� �n
iste�iyle ba�lat�lan ve ancak 66 y�l sonra
Turhan Sultan devrinde tamamlanabilen, 3 mimar
eskitmi� bu k�lliye, Osmanl�n�n son mimari �rneklerinden
birisi olarak nitelendirilmektedir.
Hali�i ve Bo�az��n giri�ini kontrol eden bir
mevkide kurulmu� bulunan Yeni cami, minareleriyle
de kar�� k�y�daki Galata kulesiyle g���
delme yar���na girmi� gibi. B�t�n ihti�aml�
g�r�nt�s� yan�nda, �n kap�s�ndaki mermer
merdiven basamaklar�n� mesken tutmu� y�zlerce
g�vercinin insanlardan �rkmeden bu alan� s�sleyi�iyle
de, ak�llarda yer eden bir manzara sunuyor her g�rene.
1890�da bir Alman mimar taraf�ndan in�a edilen
Sirkeci Gar� da bu meydan�n di�er bir g�r�lmeye
de�er yap�s�. Uzun y�llar, Anadolu�dan
trenle gelenlerin Avrupa�ya ilk ad�mlar�n�
att��� yer olarak kucaklam�� milyonlarca
yolcuyu.
Hali� �zerinde
kurulu di�er k�pr�lere k�yasla en fazla tan�nan�
olan Galata k�pr�s�, Emin�n� ile Karak�y�
� birbirine ba�lamakla kalmam��, bu kentin
tarihi ve k�lt�r�ne de nostaljik an�larla d���mler
atm��. Asl�nda, Hali� �zerine ilk k�pr�
kurma fikri 500 y�l �ncesine kadar gidiyor.
Tarihi kaynaklara g�re; 1503 y�l�nda Leonardo
da Vinci� ye ilk kez k�pr� kurdurma teklifi
yap�lm�� ama olumlu cevaba ra�men ( ki bu y�l
i�inde bas�na yans�yan haberlere g�re,
Vinci�nin bu k�pr� in�as�yla ilgili �izimleri
tamamlam�� oldu�u anla��l�yor) ger�ekle�tirilememi�
ve ertesi y�l Michelangelo� ya g�t�r�len
teklif de sonu�suz kalm��.
Galata k�pr�s�
olarak ayn� yerde in�a edilen 4. k�pr� bug�n
i�in kullan�mda ama as�l �nl� olan� ve �ehrin
k�lt�r�ne ilgin� an�lar hediye edeni de, 8 y�l
�nce yand��� i�in Hali� in daha i�
kesimlerine aktar�lan ve bug�n s�s gibi duran
3. k�pr�d�r. 1912 y�l�nda in�a edilen ve 80
y�l boyunca �stanbullulara farkl� tatlar ya�atan
o tarihi k�pr�n�n �nemli bir �zelli�i de,
suda y�zen dev dubalar �zerine oturtulmu� olmas�yd�.
Gemilerin ge�i�i i�in orta k�sm� a��ld���ndan,
gece yar�lar� trafi�e kapat�lan ama g�nd�zleri
alt kat�ndaki �ok say�da restoran, kahve ya da
bar�yla kentlilerin u�rak yeri olan bir e�lence
merkezi konumundayd�.
Yeni k�pr�
ise,ayn� ad� ta��mas� yan�nda sadece,
rengarenk oltalar�yla bal�k tutmaya �al��an
sab�r tutkunlar�n�n mekan� gibi. K�pr�ler
yenilense de, hi� de�i�meyen bir �zellikleri
de, hemen k�pr� giri�lerindeki s�ra s�ra bal�k��
tekneleri ve s�sl� p�sl� teknelerde k�zartma
kokular� ve dumanlar aras�nda, m��terilerine
ekmek aras� bal�k yeti�tirmeye �al��an bal�k��
esnaf�n�n hayk�r��lar�. Yorgun bedenlerine
bir dinlenme molas� ve guruldayan midelere k�l��kl�
bir ziyafet �ekmek isteyenlerin denemekten vazge�emedi�i
bir g�zelliktir, anl�k mutlulu�u kat�k etmek
bal�k ekme�e o k�y�da. Hemen yan tarafta dolup
bo�alan �ehir i�i vapurlar�n yolcular�na bir
�eyler satmaya �al��an ����rtkanlar�n
seslerine, r�ht�mdaki kirli sulara oltas�n�
sallayan delikanl�lar�n k�smetlerine g�z dikmi�
gibi pike yap�p duran mart�lar�n a�k �ark�lar�
kar���r.
K�y�lar
aras�nda mekik dokuyan motorlar�n pat�rt�l�
sesleri, k�pr� �st�nden ak�p giden insan
kalabal���yla birlikte bu kentin monotonlu�a
meydan okuyan canl�l���n� belgeler sanki. g�n
bat�m�nda, suya d��en k�z�ll�k mart�lar�
daha bir efkarland�r�r ki, sesleri daha bir g�r
��kar. Az sonra ��kecek karanl�k bir perde
gibi inecektir ��nk� midelerin g�nl�k
nafakalar�na ve ancak sabah olunca a��lacakt�r
gagalar�n k�smeti, seferden d�nen yorgun bal�k��lar�n
tekneleri ard�nda...
K�pr�n�n
orta yerinde durup, g�zleri bir kamera gibi kar��
k�y�larda gezdirmek; upuzun Topkap�� dan ba�lay�p
denizdeki her biri deniz tuzuyla cilalanm��
gemilerin rengarenk g�vdeleri ve g�vertelerinde
ya�am ko�u�turmalar�n�n izlerini yakalad�ktan
sonra, kuleleriyle �nl� Selimiye k��las�n�,
Harem iskelesindeki yo�un deniz trafi�ini ve
hemen �st�ndeki eski Haydarpa�a lisesinin
devasa ta� binas�n�
izleyerek
yorulan bak��lar� Hali� in bulan�k sular�nda
bir s�re dinlendirmek ve k�pr�n�n kuzey
ucunda, �st �ste binmi� beton bloklar�n tarihi
Galata kulesini s�rtlam�� g�r�nt�deki bol
yoku�lu Karak�y sokaklar�n� turlayabilme
enerjisine kavu�mak gerek.
Kulesiyle
�nl� Galata semtini Cenevizliler kurmu�. 13. Y�zy�lda
tamamen onlar�n y�netimine b�rak�lan ve bir
finans merkezi konumuna kavu�an b�lge, �stanbul�un
fethinden sonra da dokunulmazl���n� korumu�.
Para ve ticaret merkezi olma h�viyetini
Cumhuriyet d�nemine kadar koruyan Galata,
bankerleri ve bankalar�yla hep g�ndemde kalarak,
g�n�m�zde de bir�ok bankan�n veya ticari
kurulu�un merkezi konumundad�r.
Yoku�lu
yollar�n parke ta�lar�n� ve birbirinden ilgin�
y�zlerce eski yap�n�n ince mimari �rneklerini
sergileyen �ok katl� ta� binalar aras�ndaki
olduk�a dar sokaklar� izleyerek yap�lan yorucu
bir yolculukla var�lan tepede, tarihi Galata
kulesinin insan� �rk�ten boyutlardaki dev
bedeniyle burun buruna gelinir. Kule 1348 y�l�nda
Cenevizlilerce, Galata surlar�n�n ba� kulesi
olarak yap�lm��.
1509 y�l�ndaki
depremden sonra bir onar�m ge�irmi� ve Osmanl�lar
d�neminde yang�n g�zetleme ya da tutsaklar i�in
zindan yeri olarak kullan�lm��. 1794 yang�n�ndan
sonra onar�l�rken, d�rt yana ��k�nt�l� bir
kat eklenip, en �stede k�lah bi�imli bir �at�
oturtulmu�. 61 metre y�kseklikteki 12 katl� dev
yap�, bug�n i�in tamamen turistik ama�l� e�lence
merkezi konumunda olup, asans�rle ��k�lan yap�n�n
tepesindeki cafe-restorandan �evreyi izlemek ve
foto�raflamak olduk�a keyif verici olsa gerek.
Hezarfen Ahmet �elebi� nin ilgin� u�u�
maceras�n� hayal etmek de cabas�.
Kulenin
�evresi, birbirine de�ecekmi� kadar yak�n
duran, 7-8 katl� ta� ya da tu�lal� binalardan
olu�uyor. Bu b�lgede ayr�ca bol miktarda kilise
ve sinagog bulunmakta. B�t�n bu mekanlar�n alt�nda
ise, 1878 y�l�nda i�letmeye a��lan, Londra ve
New York metrolar�ndan sonra D�nyan�n en eski
3. Metro hatt� olan 601 metrelik T�nel yer
almaktad�r. Galata� n�n arkalar�nda ise, eski
ad� Pera olan i� ve e�lence merkezi Beyo�lu il�esi
ve �nl� Taksim meydan�, kentin en dinamik
alanlar� olarak �stanbul�a can vermektedir.

BU HABERLE �LG�L� D��ER
GEL��MELER
Haber
listemize �ye olup tar�m sekt�r�ndeki haberlere,
geli�tirici herkese a��k tart��ma platfomlar�na
kat�labilirsiniz.
.
|
Mail
adresinizi sol a�a��ya yaz�n ve "Listeye
Gir" butonuna t�klay�n. |
|
Kar��n�za
gelecek sayfadaki formu eksiksiz doldurun. |
|