DO�A-TAR�H-GEZ�

�STANBUL

K�pr�s�nden Kulesine Galata Turu

�nan�lmaz do�al g�zellikleri ve zengin tarihi miras� kadar, i� d�nyas� i�in �lkemizin en �nemli cazibe merkezi olmas� konumuyla da, ad�n� her duyan�n i� ge�irdi�i bir belde olagelmi�tir �stanbul kenti. Bug�n, kilometrelerce i�erilere kadar yay�lm�� semtleri ve varo�lar�yla, dert y���n� bir yerle�im yeri haline gelse de, as�l kimli�ini hala tarihi yar�madaya ve kar�� k�y�daki Karak�y - Taksim hatt�na bor�lu olsa gerek. Beyo�lu d���nda, geceleri adeta inzivaya �ekilen tenhal�ktaki bu b�lgelerin, g�n boyunca koca kentin b�t�n y�k�n� �eken i� merkezlerini bar�nd�rmas�, sadece �stanbullunun de�il, Anadolu�dan kalk�p bir umudun pe�ine tak�larak yola d��enlerin de hayallerini s�sleyen bir f�rsatlar d�nyas�d�r ayn� zamanda.

�stanbul�da ya�amak ve daha �nemlisi de, filmlerden etkilenerek kuca��na ko�tu�u �stanbul�u ya�amak i�in ��rp�nan bu kadar �ok insan�n de�irmeninde ���t�ld��� ya da her t�rl� �ikayete ra�men vazge�ilmezli�inin ete�ine yap���lan b�ylesine a��k olunan ka� kent bilirsiniz ki ?

Siz hi�, daha yolun ba�� olan Sirkeci gar�nda t�kettiniz mi umutlar�n�z� ? Sarayburnu� nda, bo�az�n dalgal� sular�nda bat�rd���n�z dert y�kl� gemilerin ah�n� tuttunuz mu hi� ? Haydarpa�a liman�nda v�z�r v�z�r �al��an devasa vin�lerden medet umdu�unuz ya da ay �����nda sularla oyna�an K�z kulesinden d��lerinize de fener olmas�n� bekledi�iniz oldu mu hi� ?

Her g�n y�zlerce �rne�ini g�rebilirsiniz o k�y�larda. Ba��n� iki elinin aras�na alm��, d��t��� dipsiz kuyuda �stanbul�u ve nimetlerini arayanlar�; Hezarfen Ahmet �elebi�nin Galata kulesinden kanatlan�p u�mas� gibi, ba�ar� ve paraya do�ru kanatlansa da, d��t��� yerin bo�az�n so�uk sular� olmas�na binlerce kez ��krederek bakan bahts�zlar� ...

�stanbul�un bir y�z� g�zellikleriyle mest ederken insanlar�, �teki y�z�yle kapris yapan a��klar gibi b�kt�r�c�d�r sevenlerini. Binlerce y�ld�r gelip ge�en uygarl�klar�n sergiledi�i tutkuyu, elimi sallasam ellisi deyi�iyle ��mar�kl��a �evirmesinden de belli ki, bu kentin kimseye metelik verdi�i yok.

Neyse, vefas�zl���n� b�rak�p g�zelliklerinden tat almaya devam edelim. Bu koca �ehrin ilgin� k��elerini bir yaz�ya s��d�rmak m�mk�n olmad���ndan, bu defa da sadece Galata k�pr�s� ve iki ucundaki tarihi yap�la�malardan bahsetmekle yetinelim.

Emin�n��nde, Galata k�pr�s�ne bek�ilik eder gibi �evreyi g�zleyen bir yap�yla kar��la��rs�n�z, Sirkeci Gar��n�n kar��s�ndaki meydanda. Yeni cami, H�nkar kasr� ve arka taraftaki M�s�r �ar��s�ndan olu�an Yeni Valide K�lliye� sidir bu dev yap�. 1597� de Safiye Sultan� �n iste�iyle ba�lat�lan ve ancak 66 y�l sonra Turhan Sultan devrinde tamamlanabilen, 3 mimar eskitmi� bu k�lliye, Osmanl�n�n son mimari �rneklerinden birisi olarak nitelendirilmektedir.

Hali�i ve Bo�az��n giri�ini kontrol eden bir mevkide kurulmu� bulunan Yeni cami, minareleriyle de kar�� k�y�daki Galata kulesiyle g��� delme yar���na girmi� gibi. B�t�n ihti�aml� g�r�nt�s� yan�nda, �n kap�s�ndaki mermer merdiven basamaklar�n� mesken tutmu� y�zlerce g�vercinin insanlardan �rkmeden bu alan� s�sleyi�iyle de, ak�llarda yer eden bir manzara sunuyor her g�rene. 1890�da bir Alman mimar taraf�ndan in�a edilen Sirkeci Gar� da bu meydan�n di�er bir g�r�lmeye de�er yap�s�. Uzun y�llar, Anadolu�dan trenle gelenlerin Avrupa�ya ilk ad�mlar�n� att��� yer olarak kucaklam�� milyonlarca yolcuyu.

Hali� �zerinde kurulu di�er k�pr�lere k�yasla en fazla tan�nan� olan Galata k�pr�s�, Emin�n� ile Karak�y� � birbirine ba�lamakla kalmam��, bu kentin tarihi ve k�lt�r�ne de nostaljik an�larla d���mler atm��. Asl�nda, Hali� �zerine ilk k�pr� kurma fikri 500 y�l �ncesine kadar gidiyor. Tarihi kaynaklara g�re; 1503 y�l�nda Leonardo da Vinci� ye ilk kez k�pr� kurdurma teklifi yap�lm�� ama olumlu cevaba ra�men ( ki bu y�l i�inde bas�na yans�yan haberlere g�re, Vinci�nin bu k�pr� in�as�yla ilgili �izimleri tamamlam�� oldu�u anla��l�yor) ger�ekle�tirilememi� ve ertesi y�l Michelangelo� ya g�t�r�len teklif de sonu�suz kalm��.

Galata k�pr�s� olarak ayn� yerde in�a edilen 4. k�pr� bug�n i�in kullan�mda ama as�l �nl� olan� ve �ehrin k�lt�r�ne ilgin� an�lar hediye edeni de, 8 y�l �nce yand��� i�in Hali� in daha i� kesimlerine aktar�lan ve bug�n s�s gibi duran 3. k�pr�d�r. 1912 y�l�nda in�a edilen ve 80 y�l boyunca �stanbullulara farkl� tatlar ya�atan o tarihi k�pr�n�n �nemli bir �zelli�i de, suda y�zen dev dubalar �zerine oturtulmu� olmas�yd�. Gemilerin ge�i�i i�in orta k�sm� a��ld���ndan, gece yar�lar� trafi�e kapat�lan ama g�nd�zleri alt kat�ndaki �ok say�da restoran, kahve ya da bar�yla kentlilerin u�rak yeri olan bir e�lence merkezi konumundayd�.

Yeni k�pr� ise,ayn� ad� ta��mas� yan�nda sadece, rengarenk oltalar�yla bal�k tutmaya �al��an sab�r tutkunlar�n�n mekan� gibi. K�pr�ler yenilense de, hi� de�i�meyen bir �zellikleri de, hemen k�pr� giri�lerindeki s�ra s�ra bal�k�� tekneleri ve s�sl� p�sl� teknelerde k�zartma kokular� ve dumanlar aras�nda, m��terilerine ekmek aras� bal�k yeti�tirmeye �al��an bal�k�� esnaf�n�n hayk�r��lar�. Yorgun bedenlerine bir dinlenme molas� ve guruldayan midelere k�l��kl� bir ziyafet �ekmek isteyenlerin denemekten vazge�emedi�i bir g�zelliktir, anl�k mutlulu�u kat�k etmek bal�k ekme�e o k�y�da. Hemen yan tarafta dolup bo�alan �ehir i�i vapurlar�n yolcular�na bir �eyler satmaya �al��an ����rtkanlar�n seslerine, r�ht�mdaki kirli sulara oltas�n� sallayan delikanl�lar�n k�smetlerine g�z dikmi� gibi pike yap�p duran mart�lar�n a�k �ark�lar� kar���r.

K�y�lar aras�nda mekik dokuyan motorlar�n pat�rt�l� sesleri, k�pr� �st�nden ak�p giden insan kalabal���yla birlikte bu kentin monotonlu�a meydan okuyan canl�l���n� belgeler sanki. g�n bat�m�nda, suya d��en k�z�ll�k mart�lar� daha bir efkarland�r�r ki, sesleri daha bir g�r ��kar. Az sonra ��kecek karanl�k bir perde gibi inecektir ��nk� midelerin g�nl�k nafakalar�na ve ancak sabah olunca a��lacakt�r gagalar�n k�smeti, seferden d�nen yorgun bal�k��lar�n tekneleri ard�nda...

 

K�pr�n�n orta yerinde durup, g�zleri bir kamera gibi kar�� k�y�larda gezdirmek; upuzun Topkap�� dan ba�lay�p denizdeki her biri deniz tuzuyla cilalanm�� gemilerin rengarenk g�vdeleri ve g�vertelerinde ya�am ko�u�turmalar�n�n izlerini yakalad�ktan sonra, kuleleriyle �nl� Selimiye k��las�n�, Harem iskelesindeki yo�un deniz trafi�ini ve hemen �st�ndeki eski Haydarpa�a lisesinin devasa ta� binas�n�

izleyerek yorulan bak��lar� Hali� in bulan�k sular�nda bir s�re dinlendirmek ve k�pr�n�n kuzey ucunda, �st �ste binmi� beton bloklar�n tarihi Galata kulesini s�rtlam�� g�r�nt�deki bol yoku�lu Karak�y sokaklar�n� turlayabilme enerjisine kavu�mak gerek.

Kulesiyle �nl� Galata semtini Cenevizliler kurmu�. 13. Y�zy�lda tamamen onlar�n y�netimine b�rak�lan ve bir finans merkezi konumuna kavu�an b�lge, �stanbul�un fethinden sonra da dokunulmazl���n� korumu�. Para ve ticaret merkezi olma h�viyetini Cumhuriyet d�nemine kadar koruyan Galata, bankerleri ve bankalar�yla hep g�ndemde kalarak, g�n�m�zde de bir�ok bankan�n veya ticari kurulu�un merkezi konumundad�r.

Yoku�lu yollar�n parke ta�lar�n� ve birbirinden ilgin� y�zlerce eski yap�n�n ince mimari �rneklerini sergileyen �ok katl� ta� binalar aras�ndaki olduk�a dar sokaklar� izleyerek yap�lan yorucu bir yolculukla var�lan tepede, tarihi Galata kulesinin insan� �rk�ten boyutlardaki dev bedeniyle burun buruna gelinir. Kule 1348 y�l�nda Cenevizlilerce, Galata surlar�n�n ba� kulesi olarak yap�lm��.

1509 y�l�ndaki depremden sonra bir onar�m ge�irmi� ve Osmanl�lar d�neminde yang�n g�zetleme ya da tutsaklar i�in zindan yeri olarak kullan�lm��. 1794 yang�n�ndan sonra onar�l�rken, d�rt yana ��k�nt�l� bir kat eklenip, en �stede k�lah bi�imli bir �at� oturtulmu�. 61 metre y�kseklikteki 12 katl� dev yap�, bug�n i�in tamamen turistik ama�l� e�lence merkezi konumunda olup, asans�rle ��k�lan yap�n�n tepesindeki cafe-restorandan �evreyi izlemek ve foto�raflamak olduk�a keyif verici olsa gerek. Hezarfen Ahmet �elebi� nin ilgin� u�u� maceras�n� hayal etmek de cabas�.

Kulenin �evresi, birbirine de�ecekmi� kadar yak�n duran, 7-8 katl� ta� ya da tu�lal� binalardan olu�uyor. Bu b�lgede ayr�ca bol miktarda kilise ve sinagog bulunmakta. B�t�n bu mekanlar�n alt�nda ise, 1878 y�l�nda i�letmeye a��lan, Londra ve New York metrolar�ndan sonra D�nyan�n en eski 3. Metro hatt� olan 601 metrelik T�nel yer almaktad�r. Galata� n�n arkalar�nda ise, eski ad� Pera olan i� ve e�lence merkezi Beyo�lu il�esi ve �nl� Taksim meydan�, kentin en dinamik alanlar� olarak �stanbul�a can vermektedir.


BU HABERLE �LG�L� D��ER GEL��MELER

Haber listemize �ye olup tar�m sekt�r�ndeki haberlere, geli�tirici herkese a��k tart��ma platfomlar�na kat�labilirsiniz.
.
Mail adresinizi sol a�a��ya yaz�n ve "Listeye Gir" butonuna t�klay�n.
Kar��n�za gelecek sayfadaki formu eksiksiz doldurun.

Powered by ListBot

DO�A-TAR�H-GEZ�


>>
�STANBUL K�pr�s�nden kulesine
>> Galata turu






ANA SAYFAYA D�N



 
 

Copyright�1996-2000 Cine-Tar�m A.�. Her hakk� sakl�d�r. Cine-Tar�m A.�.'nin yaz�l� izni olmaks�z�n hi�bir yaz�l� ve g�rsel malzeme k�smen ya da b�t�n�yle kullan�lamaz.